03

 

Khi quyển sổ chi tiêu học hành được đặt lên chiếc bàn dài, Lục Nghiễn cuối cùng cũng ngước mắt lên.

 

Hắn không nhìn ta, mà nhìn bìa sổ trước, rồi nhìn những trang ký nhận trong tay tiên sinh phòng sổ sách.

 

Tổ trạch có thể nói là chuyện cũ. Đất hương hỏa có thể đẩy cho tông tộc. Tiền thuốc có thể nói thành sự hiếu thảo của con dâu, nhưng sổ chi tiêu học hành thì khác. Mỗi một khoản đều rơi lên một mình hắn.

 

Tiên sinh phòng sổ sách lật trang đầu tiên, bắt đầu đọc:

 

“Năm Vĩnh Hòa thứ mười ba, học phí thư viện Vân Khê ba trăm lượng, Lục Nghiễn tự tay ký nhận. Lễ bái sư hai trăm lượng, tặng Tống sơn trưởng một nghiên mực Đoan Khê, mười cây bút Hồ, quy đổi thành sáu mươi tám lượng bạc. Bút mực giấy nghiên, sách vở bản chép, tổng cộng một trăm bảy mươi ba lượng. Đi Lâm Xuyên dự hội văn, xe ngựa, tiệc tùng, giao lưu nhân tình, tổng cộng bốn trăm tám mươi lượng; lộ phí vào kinh dự thi sáu trăm lượng. Sau đó là tiền thuê nhà ở kinh thành, người hầu, giao tiếp, đưa thiếp, thăm hỏi đồng niên, lo liệu cho người quen cũ trong thư viện, tổng cộng hơn tám trăm lượng.

 

Sau mỗi khoản đều có chữ ký của Lục Nghiễn.”

 

Ta quá quen thuộc chữ của hắn, thuở thiếu niên thì gầy gò thanh tú, nét bút ngay ngắn, sau này vào kinh, chữ càng viết càng vững, những nét cuối cùng thường mang theo một chút tự phụ.

 

Sổ sách lật đến cuối, những khoản vay bạc nhỏ được lập thành một quyển riêng.

 

Hai mươi lượng.

 

Năm mươi lượng.

 

Một trăm lượng.

 

Cụm từ được viết thường xuyên nhất là “tạm vay xoay vòng”.

 

Cuối cùng cộng lớn cộng nhỏ lại, đã gần hai vạn lượng.

 

Trong từ đường không có ai nói gì.

 

Những người trước kia từng khen Lục Nghiễn khổ cực học hành nơi hàn môn, thanh cao tự lực, giờ đây đều nhìn quyển sổ ấy.

 

Ta không nói thay hắn một câu nào, bởi vì sổ sách đã nói đủ rõ ràng.

 

Lục Nghiễn nói với bên ngoài rằng hắn dựa vào sự nuôi dưỡng của trong tộc, nói hắn mười năm khổ cực học hành để không phụ hàn môn. Nhưng mỗi khi thiếu tiền, hắn đều tìm ta.

 

Hắn dùng bạc của Thẩm gia thuê nhà ở kinh thành, mặc y phục do Thẩm gia sắm sửa, ngồi xe ngựa do Thẩm gia thuê, đến hội văn kết giao danh sĩ, rồi quay qua chê ta xuất thân là thương nhân.

 

Ngón tay Lục Nghiễn siết chặt tay vịn ghế.

 

“Những thứ này là phu thê nâng đỡ lẫn nhau.”

 

Hắn nghiến từng chữ.

 

“Nàng và ta là phu thê, chẳng lẽ ta đọc sách đỗ đạt thì không phải là thể diện của nàng sao?”

 

Ta nhìn hắn. Nếu câu này được nói cách đây năm năm, có lẽ ta sẽ mềm lòng. Năm đó ta gả cho Lục Nghiễn, vốn không hoàn toàn vì tình yêu. Thẩm gia có bạc, thứ thiếu là cánh cửa bước vào giới sĩ lâm. 

 

Lục gia có gia thế, có danh tiếng của người đọc sách, thứ thiếu là tiền để một lần nữa đứng lên. Cho nên cuộc hôn sự ấy, ngay từ đầu đã là một cuộc mua bán được cả hai nhà gật đầu. 

 

Hắn mượn nguồn tài lực của Thẩm gia để đọc sách dự thi, Thẩm gia mượn môn đệ của Lục gia để tiến thêm một bước, không ai tính là chịu thiệt. 

 

Nhưng sau đó, ta thật sự biến cuộc mua bán này thành những tháng ngày thay hắn quán xuyến gia đình, chăm sóc mẫu thân, gom bạc mở đường, ta tưởng ngoài tiền bạc ra, ít nhiều cũng có thể đổi lấy vài phần thật lòng.

 

Ta từng nghĩ, đúng vậy, hắn đã thi đậu, ta cũng là nương tử của Thám hoa. Lục gia được khôi phục, không xem như uổng công của ta.

 

Nhưng một khi ta bị đẩy đến giữa từ đường, nghe phu quân ban cho mình một danh phận thiếp thất trước mặt mọi người, rất nhiều giấc mộng cũ cũng theo đó tỉnh lại.

 

Ta lấy một phần khế thư được gấp ngay ngắn trong tay áo ra.

 

"Vì vậy ta đã viết rõ ràng với chàng trước cuộc hôn sự này."

 

Đồng tử Lục Nghiễn co lại.

 

Ta đưa khế thư cho tiên sinh phòng sổ sách.

 

Tiên sinh phòng sổ sách mở ra, giọng còn vững vàng hơn lúc nãy.

 

“Một phần khế ước trước hôn nhân. Tất cả khoản Thẩm gia trợ cấp cho Lục gia đều được ghi nhận là khoản vay và đầu tư. Sau khi Lục Nghiễn thi đậu, phải dùng công danh để báo đáp Thẩm gia trong các việc như đường buôn bán, kết nối, phải hỗ trợ kinh doanh sản nghiệp, cùng mưu cầu hưng thịnh cho hai nhà.

 

Nếu phu thê hòa thuận thì các khoản nợ trước khi thi đậu có thể tạm hoãn thu hồi, sau khi thi đậu sẽ chia năm hoàn trả theo thỏa thuận. 

 

Nếu sau khi thi đậu, Lục Nghiễn ruồng bỏ hôn ước, vô cớ bỏ thê tử, hoặc tìm đến nhà quyền quý khác và từ chối thực hiện trách nhiệm báo đáp, thì xem như vi phạm hợp đồng, phải hoàn trả toàn bộ vốn gốc và tiền lãi một lần, đồng thời bồi thường cho Thẩm gia tổn thất về đường buôn bán, nhân tình và uy tín sản nghiệp theo năm lần tổng số nợ.”

 

Ông ta dừng một chút, rồi đọc tiếp: “Người lập khế, Lục Nghiễn. Người làm chứng, ba vị tộc lão Lục gia. Người mai mối, Chu thị.”

 

Trong từ đường hoàn toàn yên tĩnh.

 

Đại tộc lão đứng bật dậy: “Hoang đường!”

 

Tiên sinh phòng sổ sách không nhìn ông ta, lần lượt mở ra chữ ký và dấu tay phía dưới khế thư. Tên Lục Nghiễn nằm chính giữa, nét chữ ngay ngắn, dấu tay của tộc lão Lục gia ở ngay bên cạnh, tuy dấu đã cũ, nhưng vẫn rõ ràng.

 

Ta nhìn Lục Nghiễn.

 

“Năm đó khi chàng ký phần khế này, chàng nói mình nhất định sẽ không phụ lòng ta.”

 

Môi Lục Nghiễn giật giật.

 

Ta không để hắn tiếp lời.

 

“Cho nên ta đã tin.”

 

Tiên sinh phòng sổ sách bắt đầu đọc tổng sổ.

 

Chi phí của chi chính Lục gia trong mấy năm nay, sửa sang nhà cửa, cưới hỏi ma chay quy đổi thành hơn bốn vạn lượng. Lục Nghiễn đọc sách dự thi, vào kinh giao tiếp gần hai vạn lượng. Mấy chục hộ thuộc chi thứ Lục gia vay bạc xoay vòng, mua ruộng mở tiệm, trả nợ cũ hơn ba vạn lượng. Đường buôn bán của Thẩm gia vận chuyển hàng hóa cho Lục gia, thay mặt tiêu thụ, giảm miễn phí vận chuyển kho bãi quy đổi thành hơn một vạn bảy nghìn lượng. Tiền trang Thẩm gia bảo lãnh vay nợ cho Lục gia, ứng trước tiền lãi, gánh chịu rủi ro nợ xấu quy đổi thành hơn tám nghìn lượng. Năm mất mùa cứu tế lương thực và bạc xoay vòng cho tông tộc Lục gia lại quy đổi thành hơn sáu nghìn lượng. Vốn gốc, tiền ứng trước, tổn thất đường buôn bán, rủi ro bảo lãnh và tiền lãi cộng lại, tổng cộng mười sáu vạn lượng.

 

Bồi thường gấp năm lần theo khế ước là tám mươi vạn lượng.

 

Khi con số cuối cùng rơi xuống, có thể nghe thấy tiếng tro rơi vào lư hương.

 

Tám mươi vạn lượng không phải là tiền nuôi dưỡng một thư sinh đọc sách, mà là tổng sổ sau nhiều năm cả Lục gia hút máu, mượn thế, quỵt nợ, bội ước.

 

Sắc mặt đại tộc lão xanh mét, nhưng vẫn cố cứng giọng nói: “Nữ tử gả vào nhà chồng, tiền tài đương nhiên thuộc nhà chồng sử dụng. Lục gia nào có đạo lý phải trả tiền cho con dâu?”

 

Cuối cùng ta bật cười. Hóa ra đến bước này, họ vẫn muốn dùng quy củ tông tộc để đàn áp ta.

 

Ta giơ tay, đẩy quyển sổ về phía trước.

 

“Được. Vậy thì chúng ta hỏi tổ tiên Lục gia.”

 

04

 

Ta đẩy sổ sách ra giữa chiếc bàn dài.

 

Ngay khoảnh khắc ấy, ánh mắt của tất cả mọi người trong từ đường Lục gia đều đổ dồn lên đó.

 

Sổ sách chồng lên nhau rất cao,  đến mức gần như che khuất nửa khuôn mặt Lục Nghiễn.

 

Ta hỏi: “Nếu là chi tiêu trong nhà, tại sao mỗi khoản bạc đều có giấy vay?”

 

Không ai trả lời.

 

Ta lại hỏi: “Nếu là tặng, tại sao Lục Nghiễn đích thân viết thời hạn hoàn trả?”

 

Ngón tay Lục Nghiễn khẽ run lên.

 

Ta nhìn mấy vị tộc lão kia.

 

“Nếu là tài sản chung của phu thê, tại sao tổ trạch, đất hương hỏa, học phí thư viện đều ghi dưới danh nghĩa Lục gia, còn bạc do Thẩm gia chúng ta bỏ ra?”

 

Từng câu hỏi ra, không ai trong từ đường có thể trả lời. Ta chậm rãi đứng dậy, ánh mắt quét qua đệm hương bồ ở giữa từ đường.

 

“Vừa rồi ai bảo ta quỳ?”

 

Đại tộc lão mím chặt môi.

 

Ta lại hỏi: “Ai muốn ta chịu giáo huấn?”

 

Vẫn không ai lên tiếng.

 

Ta giơ tay chỉ về phía chiếc bàn dài.

 

“Tổ trạch của Lục gia là do ta chuộc về. Đất hương hỏa là do ta mua về. Mạng của lão phu nhân là ta dùng bạc kéo lại. Công danh của Lục Nghiễn là do ta chu cấp từng khoản.”

 

Ta đi đến giữa từ đường. Không quỳ.

 

Ta đứng bên cạnh đệm hương bồ, giọng nói không cao nhưng vẫn át tiếng nhang tí tách.

 

“Nếu không có bạc của Thẩm gia chúng ta, Lục gia các người bây giờ vẫn còn ở trong căn nhà rách, ngày ngày sống dựa vào mấy mẫu ruộng bạc màu.

 

“Bây giờ đứng lên được là dựa vào ta, còn có mặt mũi bày ra dáng vẻ nhà quyền quý để giáo huấn ta à?”

 

Sắc mặt mấy vị tộc lão rất khó coi. Trong đám người chi thứ, có người muốn nói gì đó, nhưng bị người bên cạnh kéo tay áo lại.

 

Ta không dừng lại.

 

“Giữa Thẩm gia chúng ta và Lục gia các người, ai tôn, ai ti, các người thật sự vẫn chưa nhìn rõ hay sao?

 

Tiền Lục Nghiễn đọc sách là do ta bỏ ra.

 

Ăn mặc chi tiêu của Lục gia là ta nuôi dưỡng.

 

Thậm chí tiền nhang đèn mà các người đốt khi tế tổ cũng có phần của Thẩm gia chúng ta.

 

Các người là thứ gì mà dám bắt ta quỳ?”

 

Trong từ đường im lặng như chết.

 

Trước đây ở Lục gia, ta rất ít khi nói những lời như vậy. Lão phu nhân bị bệnh, ta phải nhẫn nhịn. Lục Nghiễn đọc sách, ta phải nhẫn nhịn. Người trong tộc đến vay tiền, ta phải nhẫn nhịn. Họ nói con gái của thương nhân phải học quy củ, ta cũng nhẫn nhịn. Bởi vì khi ấy ta cho rằng, phu thê là cùng nhau đi trên một con đường, ta bỏ bạc, hắn lấy công danh, Thẩm gia cho Lục gia chỗ dựa, Lục gia cho ta danh phận.

 

Nhưng đến hôm nay, khi đã đi đến bước này, ta mới biết, có những người chỉ muốn lấy bạc của ta trải đường, rồi chê đôi giày của ta làm bẩn ngạch cửa nhà hắn.

 

Ta giơ tay vỗ lên quyển sổ.

 

“Mấy năm nay Lục gia dựa vào Thẩm gia ta gây dựng thế nào, hôm nay ta có thể khiến nó suy bại trở về như thế. Nếu các người chê xuất thân của ta thấp hèn, vậy thì từ hôm nay trở đi, tất cả những gì thuộc về Thẩm gia, ta sẽ lấy lại hết.”

 

Ta nhìn Lục Nghiễn.

 

“Ta muốn xem thử, không có Thẩm gia, Lục gia các người có thể chống đỡ được bao nhiêu ngày.”

 

Thế cục trong từ đường hoàn toàn đảo ngược.

 

Ta lấy một văn thư khác trong tay áo ra.

 

Lục Nghiễn tưởng đó là hưu thư, đưa tay ra theo bản năng.

 

Ta tránh đi. Sau đó giơ tay đập văn thư ấy vào mặt hắn.

 

“Không phải chàng hưu ta.” Ta nhìn hắn, “Mà là ta không cần chàng nữa.”

 

Lục Nghiễn cứng đờ tại chỗ. Tờ giấy trượt xuống má hắn, rơi trên mặt đất.

 

Ta không cúi đầu nhìn.

 

“Lục Nghiễn, chàng hủy thỏa thuận trước, sau đó ruồng bỏ lời thề ước giữa phu thê. Trên khế ước đã viết rõ ràng, vốn bao nhiêu, lãi bao nhiêu, bồi thường vi phạm bao nhiêu, ta đã tính thay chàng rồi.”

 

Ta chỉ vào những quyển sổ trên bàn dài.

 

“Vốn cộng lãi tổng cộng một trăm sáu mươi nghìn lượng bạc, theo khế ước bồi thường gấp năm lần, tổng cộng tám trăm nghìn lượng.

 

Trong vòng mười ngày, người của ta sẽ đến tận cửa thu nợ, thiếu một lượng cũng không được.”

 

Cuối cùng sắc mặt của Lục Nghiễn cũng thay đổi.

 

“Thẩm Minh Đường, nàng nhất định phải làm đến bước này sao?”

 

Ta nhìn hắn nói ra câu này, không khỏi cười lạnh.

 

Khi hắn muốn hưu ta, hắn không cảm thấy mình tuyệt tình. Khi hắn hứa cho ta làm thiếp, hắn không cảm thấy mình đang sỉ nhục ta. Nay ta muốn hắn trả tiền, hắn lại quay sang hỏi ta, nhất định phải làm đến bước này sao.

 

Ta bình tĩnh nói: “Nếu trả nổi, ta có thể để lại cho Lục gia vài phần thể diện. Nếu không trả nổi, ta sẽ làm theo khế thư, niêm phong tổ trạch, bán đất hương hỏa, đường buôn bán bị cắt đứt, chủ nợ tới tận cửa, đến lúc đó cả phủ thành sẽ biết, tân khoa Thám hoa dựa vào tiền của thê tử để gây dựng cơ nghiệp, sau khi công thành danh toại thì bội bạc bỏ thê tử, mắc nợ không trả.”

 

Lục Nghiễn đưa tay muốn chộp văn thư.

 

Ta lùi lại một bước.

 

“Chẳng phải chàng yêu danh tiếng nhất sao?”

 

Ta nhìn hắn.

 

“Vậy thì hãy suy nghĩ cho kỹ, nếu tất cả mọi người biết công danh của chàng là dùng bạc của nữ nhân chất đống lên, chàng còn có thể ngẩng đầu làm người được hay không.”

 

Nói xong, ta xoay người rời đi, không nhìn bất kỳ ai trong Lục gia lần nữa.

 

Mặt mày các tộc lão phía sau trắng bệch, bởi vì cuối cùng họ đã hiểu. Hôm nay không phải là hưu thê, mà chính tay họ đã đẩy Lục gia đến bên bờ vực.